Pespembe bir çiçeğin, sapsarı kökü olan zerdeçal (Curcuma longa), zencefilgiller (Zingiberaceae) ailesine ait, Güney Asya kökenli çok yıllık bir bitkidir. Onu, köklerinden elde edilen ve yaygın olarak kullanılan sarı-turuncu renkteki tozuyla biliyoruz. Zerdeçal, başta Hindistan olmak üzere birçok Asya ülkesinde geleneksel tıptan, yemeklere hatta ritüellerde sıkça kullanılır. Aktif bileşeni kurkumin zerdeçalın hem rengini, hem de sağlık açısından değerli hale getiren bir bileşendir.

İŞTE ZERDEÇAL HAKKINDA BİLMEDİKLERİNİZ!

Türkiye’de zerdeçalın kullanımı, özellikle son yıllarda sağlık faydalarına dair artan farkındalıkla birlikte yaygınlaşmıştır. Geleneksel olarak baharat olarak kullanımının yanı sıra, bitki çayı, çeşitli yemekler, sağlık takviyeleri ve doğal kozmetik ürünlerinde de kullanımı artmıştır. 

Genel olarak Türkiye’de zerdeçal, yerel olarak yetiştirilmekle birlikte, halen büyük oranda dünyanın en büyük üreticisi olan Hindistan'dan ithal ediyor. Ancak yerel üretimin artması, tüketicilere daha taze ve kaliteli bir seçenek sunma potansiyeline sahip. Tam da şu sıralar Türkiye’de ve benzer iklimlerde hasat zamanı. Hasat zamanı Ekim ve Kasım olan zerdeçal bitkisinin yapraklarının sararıp kurumaya başlamasıyla başlar. Bu kuruma bitkinin yeraltındaki rizomlarının olgunlaştığını gösterir. Türkiye’de zerdeçal, özellikle Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilmekte.

ZERDEÇAL ÇEŞİTLERİ

Zerdeçal çeşitleri temel olarak bu iki tür üzerinden ayrılmakla birlikte, farklı yetiştirme ve üretim tekniklerine bağlı olarak aroması ve tadı farklılık gösterebilir. Sarı zerdeçal, yaygın ticari kullanım açısından en çok tercih edilen türdür. Kurkumin içeriği yüksek olduğu için sağlık faydaları daha belirgindir. Beyaz zerdeçal ise daha nadir bulunur ve özel mutfak uygulamaları için tercih edilir.

Zerdeçal, tropikal ve subtropikal iklim koşullarında yetişen bir bitkidir ve en çok Asya’nın güneyinde, özellikle Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Çin, Endonezya ve Tayland gibi ülkelerde üretilir

Sarı Zerdeçal En yaygın ve bilinen çeşittir. Tadı hafif acımsı ve baharatlıdır. Toz haline getirilerek yemeklerde, çaylarda ve bitkisel karışımlarda kullanılır. En yaygın kullanım alanı Hint mutfağıdır .Köri karışımlarında kullanılır.

Beyaz Zerdeçal Sarı zerdeçaldan farklı olarak beyaz veya açık krem renkte bir köke sahiptir. Zedoaria adıyla da bilinir. Lezzeti biraz daha keskin ve zencefili andıran bir yapıya sahiptir. Geleneksel olarak Güneydoğu Asya mutfağında, özellikle Endonezya ve Tayland’da kullanılır.

FAYDASI O KADAR ÇOK Kİ...

Kurkumin, güçlü bir antioksidan olup serbest radikallerle savaşarak vücutta hücresel hasarı önler.  O kadar güçlüdür ki, günlük hayatta kullanılan zerdeçal miktarı genellikle birkaç gramı geçmemeli. Örneğin, yemeklerde kullanılan 1 çay kaşığı zerdeçal (yaklaşık 3 gram), 10-12 kalori içerir ve yüksek miktarda vitamin ve mineral sağlamasa da, sağlık açısından faydalı kurkumin gibi aktif bileşenlerden yararlanmayı sağlar.

Sindirim Sistemi: Zerdeçal, sindirimi iyileştirmek, şişkinliği ve gazı azaltmak için ve safra salgısını artırarak yağların sindirimine de yardımcı olabilir.

Bağışıklık Sistemini Güçlendirme: Antioksidan ve antiinflamatuar özellikleri sayesinde bağışıklık sistemini destekler.

Kardiyovasküler Sağlık: Kurkumin, damar sağlığını iyileştirici etkileriyle kalp-damar hastalıklarının riskini azaltabilir.

Cilt Sağlığı: Zerdeçal, ciltteki tahrişi ve kızarıklığı hafifletmek için topikal olarak da kullanılabilir. Ayrıca yara iyileşmesini hızlandırıcı etkileri bulunur

İŞTE BU MÜTHİŞ MALZEMENİN 7 ÜNLÜSÜ!

Aslında Altın Süt yani Golden milkten bahtesmeden bu listeye geçmek yanlış olur; Hindistan kökenli sıcak bir içecek olan altın sütün, ayurveda geleneğinde önemli bir yeri vardır ve Hindistan’da yüzyıllardır içilmektedir. Şimdi listemize geçebiliriz!

1. Köri Hindistan’ın tüm dünyaya yayılan geleneksel köri baharat karışımlarının temel bileşenlerinden biridir. 
2. Daal, Hindistan’da ve Güney Asya’da, mutlaka zerdeçal eklenen daal yemeğine hem besleyici hem de antimikrobik özellikler katar.
3. Rendang, Endonezya ve Malezya mutfağında, Hndistancevizi sütü ve bol baharatla pişirilen bir et yemeğidir. Zerdeçali yoğundur; bu da özgün sarımsı bir ton ve zengin bir tat katar.
4. Tagine, Kuzey Afrika, özellikle Fas mutfağının en klasik yemeğidir. Tagine'in et veya sebze bazlı birçok tarifinde zerdeçal önemli bir baharattır.
5. Zereshk polo, Orta Doğu, Güney Asya, Akdeniz ve Kuzey Afrika'da yaygın olarak pirinçle birlikte pişirilen zerdeçal, İran mutfağında çokça kullanılır. Zereshk polo zerdeçal, safran ve üzümle yapılır. 
6. Zerde, Osmanlı mutfağından günümüze kadar gelen zerde; pirinç, safran ve zerdeçalla yapılan bir tatlıdır. Zerdeçal, tatlıya hem sarı rengini hem de özel aromasını kazandırır. Özellikle özel günlerde ve düğünlerde yapılan bu tatlı, Türk mutfağında zerdeçalın tatlılarda kullanıldığı nadir örneklerden biridir. Kimi zaman şefaf olması için nişastayla kıvam verilir.
7. Bánh Xèo, Vietnam mutfağının ünlü krepbinin hamurunda zerdeçal kullanılır. Tül kadar ince unları özel bu krepler, parlak sarı renkli, içinde genellikle karides, domuz eti ve fasulye filizi gibi malzemeler bulunur.